فرید اسدی دهدزی /مقاله نویس موسیقی ایرانی می نویسد:

پس از حضور جدی بهمن رجبی در ارکستر ملل و رکن شدن وی در بنیان این ارکستر در کنار دوست دیرینه خود سیاوش بیضائی (آهنگساز) و دوست دیر یافته پیمان سلطانی (رهبر ارکستر) در واقع روزنه­های امید در دل اهالی موسیقی را جوانه زد که باری بهمن رجبی پس از سالیان کار در نهان، همچون دوران طلایی خود عیان شده است.

قطعه ای از نوازندگی بهمن رجبی را در این کنسرت ببینید

موسیقی ایرانی دارای ۷ دستگاه است و ۵ آواز که از دستگاههای اصلی منشعب می شوند.این ۵آواز به هیچ وجه با آواز خوانی ارتباط ندارد و فقط به این که دارای استقلال نیستند و زیر مجموعه دستگاههای موسیقی به شمار می روند به جای اصطلاح دستگاه به آنها آواز اطلاق می شود. شور * ماهور * نوا * همایون * سه گاه * چهارگاه * راست پنچگاه * ۷ دستگاه هستند که از شور ۴ آواز ابوعطا * دشتی * افشاری * بیات ترک یا بیات زند منشعب می شود. همایون هم دارای یک زیر مجموعه به نام بیات اصفهان است .

 در کتب و مقالات بسیاری به این موضوع اشاره شده است .در اینجا سعی میکنم بیشتر به ذکر خصوصیاتی از دستگاهها بپردازم که حول حالات روحی و احساسی دستگاهها بحث می کند.

 همايون

آوازي است با شكوه مجلل و آرام و در عين حال بسيار دلفريب گفتار همايون با كمال مهارت انجام ميگيرد و سعي بر نصيحت كردن شنوده دارد همچنين تجربه و پختگي بيانش ماهرانه است ولي كسي جرات تكلم در برابر او ندارد به قول مرحوم روحالله خالقي همايون ناصحي است مشفق و مهربان كه با كمال شرم آزرم با مستمعين خود مكالمه ميكند و درد دل ميكند و با بياني شنوا همچنان نصيحت ميكند و پند ميدهد كه هيچ سخنران را اين مهارت و استادي نيست آواز همايون از ساير آوازهاي شور است همايون مجموعه اي از احساسات لطيف عالي و روحاني است غم واندوه در همايون ظاهر نميشود .همايون چون دشتي ناله نميكند و ضجه نميزند او چون تجربه داران ناب تحمل ميكند و اندوه او دروني است ناله با دل مردماني به كار آيد كه آزموده و با تجربه باشند گاه فريادي از ته دل ميزند زود لحن و حوزه را عوض كرده شنونده را تسليت ميدهد و آرامش. در اثر شنيدن اين آواز انسان غرق در عالم تفكر ميشود و چنان محو حقيقت خواهد شد كه خود به خود از عالم مادي خارج گشته پا به عرصه عالم حقيقت وجود خواهد گذاشت به راستي كه كلمه همايون كاملا برازنده اوست

گونه ها و گوشه هاي دستگاه همايون عبارتنداز :در آمد – مواليان- چكاوك – بيداد- كرشمه- ني داوود- باوي- ليلي و مجنون – طرز- نوروزعرب- نوروز صبا – نوروزخارا- فرهنگ- زابل- بيات غم – بحر نور- عزال- دناسري – زنگوله – عشاق- شوشتري- بيگي- مرودشتي- بهبهاني-منصوري- بختياري – موالف- تبريز و جامه دران.

دستگاه همايون به آوازهاي بيات اصفهان گاهي شوشتري و منصوري تقسيم ميشود آواز بيات اصفهان از آوازهي قديم ايراني است كه نام آن در كتابهاي گذشته هم به ميان آمده بيات اصفهان آوازي جذاب و گيرا است در عين حال كه هيچ كدام از صفات شور و همايون را ندارد در زمان شنيدن اين آواز انسان زياد غمگين و آزرده خاطر نخواهد شد همانطور كه خوشحال هم نخواهد شد بنا براين آواز اصفهان ريتمي بين شادي و غم دارد گوشه ها و گونه هاي آواز اصفهان عبارتند از :

در آمد – كرشمه جامه دران بيات راجع – حزين – عشاق شاه ختايي – رهاب – سوزو گداز  و راز و نياز

 آواز در دستگاه همایون با صدای محمدرضا شجریان(آلبوم همایون مثنوی)

چهار گاه

چهارگاه از نظر علمي مهمترين مقام موسيقي ايران است اين آواز نماينده جامع و كاملي از تمام حالات و صفات موسيقي ايراني است به طوري كه تمام صفات عالي و ممتاز گامهاي ايراني را مي توان در چهارگاه بطور كلي پيدانمود. اين صفات ممتاز باعث شده كه سه گاه را سرسلسله گامهاي ايراني دانست لازم به ذكر است چون در موسيقي فرنگي شبيه به اين گام وجود ندارد لذا ميتوانيم با داشتن اين چنين گامي كه نشان دهنده غني بوده موسيقي ايراني ميباشد بر خود بباليم .

چهارگاه مانند انسان بالغ و كاملي تمام صفات و مختصات عاليه اي را داراست و تاب مقاومت در برابر مصائب را دارد .ذوق او هرگز خاموش نمي شود و از زندگي عارفانه و خالي از تكبر حكايت ميكند البته گاهي ناملايمات و ناكامي ها ي زندگي متاثر شده باران اشك را از ديدگان جاري ميسازد با وجود اين هم شادي ميكند و هم گريه و زاري به اين صورت كه در آمد چهارگاه شاد و خندان و متين ميباشد (مانند ماهور)آواز زابل حالت غم اغلب آوازهاي ما را دارد آواز مخالف شكايت آميز ونصيحت كننده است همچون همايون آواز مويه و منصوري غم انگيز و محزون است به همين جهت چهار گاه را مهم ترين مقام موسيقي ايران ميدانند .گوشه هاي مختلف دستگاه چهارگاه عبارتند از :

در آمد- مويه –مويه صغير – زنگ شتر – پنجه مويه – بسته نگار – حصار – نغمه – دوتايكي-پس حصار – معربد- مخالف- حاجي حسيني –مغلوب-حزين- حدي- متن-پهلوي – رجز – غزال- كهكيلويه- لزگي- حاشيه –شهر آشوب- منصوري- زنگوله – پيش زنگوله – زابل – كرشمه.

  تصنیف صبح است ساقیاباصدای محمدرضا شجریان درچهارگاه (آلبوم دستان)

                    از در در آمدی و من از خود به در شدم
                                                          گویی که زین جهان به جهان دگر شدم
                    گوشم براه تا که خبر میدهد ز دوست
                                                             صاحب خبر بیامد و من بی خبر شدم
                    گفتم بــبینمش مــگرم درد اشتیاق
                                                             ساکن شود بدیدم و مشتاق تر شدم
                    دســــتم نداد رفـــــتن به پیش دوست
                                                            چندی بپای رفتم و چندی به سر شدم
                    تا رفتنش ببینم و گفتنش بشــــــنوم
                                                             از پای تا بسر همه سمع و بصر شدم
                    من چشم ازاو چگونه توانم نگاه داشت
                                                                کاول نظـــــر بدیدن او دیده ور شدم
                    او را خود التفات نبودش به صید من
                                                              من خویشتن اســــیر کمند نظر شدم
                    گویند روی سرخ تو سعدی که زرد کرد
                                                             اکسیر عشق بر مسم افتاد و زر شدم

در آرامش نيمه شب،نغمه رست همچون ضرباهنگ واژگان نامه رسيده از سوي ياري

 عزيز،احساسات را تحت تاثير قرار مي دهد؛ يار مهرباني كه به سرزميني دور سفر كرده و مدتها

 از او بي خبر بوده اي و رست هم چون نامه اوست كه مي آيد؛بارقه اميد را زنده مي كند و جان

را وعده ديدار مي دهد. خواننده اي كه نغمه رست سر داده،برايم همچون پيكي است كه نزديكي

سپيده دم و پايان تاريكي را نويد مي دهد،كه گفته اند: « پايان شب سيه سپيد است». "جبران"

و اما بیاد استاد:

نغمه:راست پنجگاه - عبادی 

         
سلام./سلام خانم آژ خوب هستيد؟/ممنون /از اونجا که شما هنر جوی ساز سه تار هستید می خواستم نظرتون رو در این مورد بدونم؟/ای بابا ما شاگردم نیستیم .ما کی باشیم /خواهش میکنم از تعارفات بگذریم در خدمتتون هستم /نظرتون در مورد کنسرت جديد آقاي لطفي چيه؟/اينكه ایشون بعد از اينهمه وقت برگشتندخيلي خوبه/خوب؟/مطمئنااز این کنسرت استقبال زیادی ميشه .ولي/. ولی چی؟
 نمي دونم چرا ايشون كه ادعاي وطن دوستي دارندو دوست داشتند برای هموطنان اجرا کنند و برای جوانان /خوب!!!/پس چرا می خواهند فقط برای قشر خاصی اجرا داشته باشند /چطور مگه ؟/ مگه موسيقي فقط براي قشر مرفه جامعه است؟؟/منظورتونو نميفهمم!!! /اين بليط با اين هزينه خیلی جالب نيست/آهاااا
 اونم واسه اين كنسرت ... كه همه دوست دارند حضور داشته باشند /شما هم ميريد؟/فكر نمي كنم
 /چرا؟/ دليلش به بليط ربط نداره شخصيه /ولي من ميرم. اما اول بايد با وامي که ميخوام براي تهيه بليط اين کنسرت بگيرم موافقت بشه بعد حتما ميرم.نظرتون چيه؟/
 خوب همينه ديگه :ما كه اهل موسيقي هستيم و دوست داريم نمي تونيم بريم
 ولي يك عده كه واسه تفريح مي خواهند يک شب رو بگذرونند  و اين پولها واسشون چيزي نيست مي روندو سر اجرا تخمه مي شكنند(البته نه همشون).
 /خوب من هم که اهل موسيقي هستم ...ولي من براي گوش کردن موسيقي نميرم/ پس واسه تفريح مي ريد؟/ نه /پس چي؟ /من ميخوا م لطفي رو ببينم و بگم((درويشي به تواضعه . نه به تظاهر))  نظرتون چيه؟/ دقيقا همينه ولي لازم نيست كه واسه اين حرف وام بگيريد و  پول خرج كنيد... بذارید از ما بهترون بروند!!! /خوب؟پس چکار کنم/ انتقاد كن تو هر جا كه فكر مي كني به گوشش مي رسه
 /جدي؟ بد فکري نيست/ مثل من كه از شجريان و خيلي هاي ديگه تو یک نشریه انتقاد كردم.
 /ولي ما کي باشيم/ يه هنردوست ممنون .باشه حتماحرف شما حرف خيلي از هنرجوهاست
 /آخه من که درويش نيستم!!!! /آدمي كه بعد از اين همه وقت اومده درد مملكتش رو خوب نمي دونه شاید ایشون فكر مي كنند مشكل موسيقي به اين كنسرت ايشون بستگي داره و بعدش همه چيز حل مي شه/اي بابا چي بگم /به قول شاعر اگر دستم رسد بر چرخ گردونووووو/
/مشكل ما اينه كه هر كس به  موسيقي علاقه داره نمي تونه راحت دنبالش بره
 خرج كلاس،گروني ساز وهزار مشكل ديگه پس ترجيح ميده شنونده باشه که حالا شنونده هم نمی تونه باشه!!! /دقيقا/نظرتون چيه ما هم کنسرت بديم؟هي رفيق،گفتني ها كم نيست. كنسرت بديم واسه بچه هاي كوچمون.يا خانواده كه مشوق ما هستن؟ واقعا اين خانواده ها ما رو شرمنده كردن!!!
آره  پس کنسرت میدیم بدون بليط ........بد نيستاااا/خوب بگذریم/خيلي خوشحال شدم از گفتگو با شما من هم همينطور/ممنون /اگر امری نیست از ما:خدا حافظ/ راستي از راديو کنسرت لطفي رو گوش کنيد/اگر خواب نبودم باشه ./خداحافظ
 

دانلود قسمت های ۱و۲و۳

دانلود قسمتهای ۴و۵و۶

دانلود قسمتهای ۷و۸

دانلود قسمتهای۹و۱۰و۱۱و۱۲

وبلاگ منبع

دردم از یار اســــت و درمان نیز هم

                                   دل فدای او شــــــد و جـان نیز هم

این که میگویند آن خوشتر ز حسن

                                    یـار مــا ایــن دارد و آن نیــــــز هم

دوستان در پــرده می گویم سـخن

                                   گفته خواهد شد به دستان نیز هم

هر دو عالم یک فروغ رو ی اوست

                                     گفتــمـت پـیـدا و پـنـهان نیـز هـم

یاد بـاد آن کـاو به قصــد خــون مـا

                                     عهد را بشکست و پیمان نیز هم

چون سر آمد دولت شبهای وصل

                                     بگــذرد ایـــام هجــران نیــز هــم

محتسب داندکه حافظ عاشق است

                                      واصـــف مـــلک سلیمان نیز هم

وب سایت رسمی «استاد پرویز مشکاتیان» روز گذشته و بمانسبت پنجاه و دومین سالروز تولد ایشان افتتاح و راه اندازی شد.

در این نشست صمیمانه که با حضور جمع کوچکی از هنرمندان و علاقمندان موسیقی، در منزل استاد برگزار شد، استاد مشکاتیان از ایجاد و راه اندازی این پایگاه ابراز خرسندی کرده و تمایل خود را به ارتباط هرچه بیشتر و بهتر با علاقمندان موسیقی ابراز کردند.

این وب سایت که به منظور اطلاع رسانی پیرامون شخص مشکاتیان، تفکرات، آثار و اهداف او شکل یافته توسط علیرضا جواهری، فرید دهدزی و عابد کاظمی طراحی و تدوین شده است. علاقمندان به موسیقی می توانند با مراجعه به این سایت علاوه بر آگاهی از آخرین فعالیت های هنری مشکاتیان از بخش های مختلف سایت نظیر : کتب، آثار، موسیقی، عکس،کنسرت ها، مقالات، فیلم و ... بازدید کنند.

بخش «ارتباط با پرویز مشکاتیان» نیز به زودی راه اندازی شده و علاقمندان می توانند سوالات خود را از شخص استاد مشکاتیان مطرح و پاسخ سوالات خود را دریافت نمایند.

این وب سایت از طریق دو آدرس www.Meshkatian.ir و www.ParvizMeshkatian.ir قابل دسترسی است.

سكوت كنيد

 نغمه در سكوت متولد مي شود...

زندگی بدون عشق جهنمی بیش نیست

 وهنر والای تنبک نوازی به عنوان یکی از

شاخه های زیبایی .از تجلیات عشق است:

عشق به انسانیت به معنا و مفهوم وسیع کلمه.

((بهمن رجبی))

تکنوازی قدیمی: در ۲۶ ثانیه

ساز من آزادگي، آهنگ من آوارگي

گرفته شده از سایت تهران امروز

هادي اينانلو : گروه فرهنگ‌وهنر ـ تنبك از آن دسته سازهايي است كه به‌دليل ساختار غيرملوديك اش، اغلب در حاشيه و در سايه سازهاي ملوديك در موسيقي ايراني قرار گرفته است. با

ظهور زنده‌ياد حسين تهراني و تلاش‌هايي كه براي استقلال اين ساز انجام داد، به‌تدريج جرياني پيش آمد كه ديگر هنرمندان از استقلال اين ساز و اهميت آن در موسيقي ايراني دفاع كنند.بهمن رجبي بي‌شك يكي از كساني است كه براي اعتلا، معرفي استقلال و جايگاه ساز تنبك تلاش‌هاي بسياري كرده است و در اين مسير از هيچ حركتي فروگذار نكرده، از سخنراني و نوشتن مقاله تا اجراي كنسرت. او در سال‌هاي اخير به‌خاطر سخنراني‌هاي متفاوت و جسورانه،علاقه‌مندان بسياري پيدا كرده است و توانسته از خود چهره متفاوتي به نمايش بگذارد. وي در يكي، دو سال اخير تكنواز تنبك در اركستر ملل بوده و چند كنسرت گروه‌نوازي تنبك هم برگزار كرده است.اعتراض‌هاي او به روند موسيقي ـ به‌خصوص هنر تنبك‌نوازي ـ باعث شده همواره موضوع مباحث محافل هنري باشد. اين حضور، بهانه‌اي شد تا در يك گفت‌وگوي صميمانه با او، با نظراتش بيشتر آشنا شويم. در ادامه مطلب بخوانيد:

در مکتب رجبی

با سلام خدمت دوستان بدون مقدمه بریم سراغ اصل مطلب پیرامون تنبک و تنبک نوازی:

برای شروع از معرفی معلم بزرگ تنبک نوازی ایران(بهمن رجبی شروع میکنم)

بهمن رجبي در سال 1318 در يکي از محله هاي فقير نشين رشت متولد شد.
بهمن رجبي تنبک نواز، نويسنده، محقق و سخنور نظام موسيقي ايران مي باشد.

وي دو کتاب تحققي و دو کتاب آموزشي داردو
دو کتاب تحققي او عبارتند از:
1- تنبک و نگرشي به ريتم از زواياي مختلف.( کتاب اول )
2- تنبک و نگرشي به ريتم از زواياي مختلف.( کتاب دوم )
که کتاب دوم تحقيقي وي مشتمل بر سه فصل است:
1- آيا در رشته ي تنبک نوازي هر نوازنده الزاما هنرمند هم است؟
2- رد تحريم موسيقي در تشيع.
3- جامعه شناسي ريتم.
ودو کتاب آموزشي وي در زمينه ي هنر والاي تنبک نوازي عبارتنداز:
1- آموزش دوره ي ابتدايي و متوسطه.
2- آموزش دوره ي عالي وفوق عالي.
بهمن رجبي تکنوازي ودو نوازي تنبک و همکاري با

سازهاي ملوديک را از سال 1350 نشان داده است.
آخرين اجراي تکنوازي، گروهنوازي خود را با سازهاي ملوديک

در سال 1384 با ارکستر ملل به رهبري پيمان سلطاني اجرا کرده

که طي آن از تکنوازي ( که تجسم ريتميک قسمت اول قطعه ي موتزارت بود )

با تنبک نوازي خود ، قطعه را نيز پياده کرده است.
بهمن رجبي در حال حاضر ۶۷ سال سن دارد او در اين سن قدرت زيادي براي نواختن تنبک دارد.
يکي از قطعات معروف تنبک نوازي که مطعلق به بهمن رجبي است

 قطعه ي معروف به گفتگوي چپ و راست است

که در کتاب عالي و فوق عالي وي موجود است.
او در دو کتاب آموزشي خود قطعه اي از قطعات ملوديک

موسيقي ايراني را با ريتم تجسم کرده است مانند:
قطعه ي ( در قفس ) که نغمه اي است از ابولحسن صبا .
قطعه ي زيباي ديگري که انسان را به ياد کودکي

 مي اندازد قطعه ي زيباي -اتل متل توتوله- است.
به گفته خودش :بهمن رجبي وابسته به هيچ يک از نهادهاي موسيقي -چه دولتي و چه غير دولتي - نبوده ودر آينده نيز نخواهد بود!
او از ورزشها ورزش کوهنوردي را برگزيده است.
چرا که ...
بهمن رجبي در مورد تکنوازي تنبک معتقد است که نوازنده بايد دو ويژگي داشته باشد:
1- قدرت اجرايي         2- ظرافت اجرايي
که در پس وپشت آن ، خلاقيت آشکاري نهفته است.
به عبارت ديگر تار قدرت و پود ظرافت.
در مورد مکتب بهمن رجبي قابل ذکر است که بگويم يکي از تکنيک هاي اين مکتب اين است

 که عکس و بر گردان ، خيلي از قطعات موجود در کتابهايش هم نوشته و مي نوازد.
يکي ديگر از ويژگي هاي مکتب وي اين است که ميزان هايي از گذشتگان گرفته و آن را به زيبايي هر چه تمام تر بسط و گسترش

داده که نمونه ي آن هشت ميزان از ميزان هاي زنده ياد...

 ( امير ناصر افتتاح ) است که آنها را بسط و گسترش داده و سه قطعه ي مستقل
بوجود آورده است.
از کارها ي بزرگي که بهمن رجبي براي تنبک نوازي ايران انجام داده است ساخت
ريزهاي شانزده گانه است ؛ و يکي ديگر ، بسط و گسترش ريتم هاي مطربي است

 توام با ظرافت که زمان آن حدود 12 دقيقه است.
او زنده ياد... حسين تهراني را به عنوان پدر تنبک نوازي و از زنده ياد

امير ناصر افتتاح به عنوان معلم بزرگ تنبک نوازي ايران ياد مي کند.

گروه نوازیه :بهمن رجبی .کامبیز روشن روان.اسماعیل تهرانی کاوس شیرزادگان